Τετάρτη, 2 Απριλίου 2008

Πανεπιστημιακές βιβλιοθήκες: μια παλιά ιστορία

Κώστας Θεριανός
Αν και όλοι αναγνωρίζουν ότι προϋπόθεση για την αναβάθμιση των ελληνικών πανεπιστημίων είναι η οργάνωση και επέκταση των πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών εντούτοις το ελληνικό κράτος, παρά τα κατά καιρούς ευχολόγια και τις προεκλογικές υποσχέσεις, δεν κινήθηκε σοβαρά στην κατεύθυνση της δημιουργίας τους.
Ανατρέχοντας σε εισηγητικές εκθέσεις νομοσχεδίων και σε υπομνήματα ομάδων εργασίας και προσωπικοτήτων για την πανεπιστημιακή εκπαίδευση διαπιστώνουμε ότι η διαπίστωση της ανάγκης δημιουργίας σοβαρών πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών αποτελεί μόνιμη επωδό.

Το 1899 στην εισηγητική έκθεση των νομοσχεδίων του υπουργού παιδείας Αθανάσιου Ευταξία διαπιστώθηκε ότι η πανεπιστημιακή εκπαίδευση στην Ελλάδα ήταν σε τέλμα. Ανάμεσα σε όσα προτάθηκαν ήταν και δημιουργία βιβλιοθηκών, μια για κάθε πανεπιστημιακή σχολή. Τα νομοσχέδια δεν ψηφίσθηκαν καθώς τα όσα πρότειναν προσέκρουσαν στην αδυναμία του ελληνικού κράτους να τα χρηματοδοτήσει. Αργότερα, ο νόμος του 1911 για το Εθνικό Πανεπιστήμιο σύνδεσε την βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου Αθηνών με την Εθνική Βιβλιοθήκη, καθώς η πρώτη είχε μικρό αριθμό βιβλίων και η παρουσία της σαν αυτόνομης βιβλιοθήκης ήταν προβληματική. Το 1919 ο διεθνούς φήμης μαθηματικός Κωνσταντίνος Καραθεοδωρή υπέβαλε στην κυβέρνηση Βενιζέλου υπόμνημα για την οργάνωση του πανεπιστημίου. Ανάμεσα στα άλλα ο Καραθεοδωρή τόνιζε: «Εκ των πρώτων μέτρων, τα οποία δέον να ληφθούν, συνίσταται εις την ίδρυσιν μεγάλης βιβλιοθήκης δημοσίας, άνευ της οποίας δεν είναι βιώσιμον το Πανεπιστήμιον».

Έτσι, η δημιουργία πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών θα στοιχειώσει άλλοτε ως πρόταση σε υπόμνημα και άλλοτε ως άρθρο σε νόμο. Το 1932 νομοθετήθηκε η πρόσληψη «βιβλιοφύλακα» για την υπό επέκταση βιβλιοθήκη του πανεπιστημίου Αθηνών. Φαίνεται όμως ότι η επέκταση δεν έγινε γιατί το 1958 επιτροπή παιδείας επί κυβέρνησης Κ. Καραμανλή πρότεινε πάλι την ανάγκη επέκτασης της. Αργότερα, το νομοσχέδιο των Κ. Μητσοτάκη – Στ. Αλαμάνη το 1966 επέκτεινε τις βιβλιοθήκες «στα χαρτιά» και η επιτροπή υπό την προεδρία του Κ. Τσάτσου το 1974 τόνισε την ανάγκη ύπαρξης τους. Ο νόμος του 1268/1982 ίδρυσε βιβλιοθήκη σε κάθε πανεπιστημιακό τμήμα. Οι βιβλιοθήκες έγιναν αλλά με ελάχιστα μέχρι σήμερα βιβλία στην πλειονότητα των τμημάτων.

Στο νόμο πλαίσιο του 2006 υπήρχε πρόβλεψη «το ένα δέκατο (1/10) του συνολικού αριθμού κάθε διανεμόμενου συγγράμματος σε κάθε ΑΕΙ παραχωρείται από το Κράτος στη Βιβλιοθήκη του οικείου ΑΕΙ». Όμως, το Προεδρικό Διάταγμα 226/2007 που δημοσιεύθηκε στην Εφημερίδα της Κυβερνήσεως το Νοέμβριο δεν περιλαμβάνει τέτοια ρύθμιση. Ταυτόχρονα είχαμε μείωση των δαπανών για προμήθεια συγγραμμάτων στα ΤΕΙ (από 313.000 ευρώ το 2006 σε 100.000 ευρώ το 2007) και μικρή αύξηση στα ΑΕΙ (από 36,7 εκατ. ευρώ το 2006, σε 39,9 εκατ. ευρώ το 2007).

Έτσι, παρά τις εξαγγελίες, το θέμα των πανεπιστημιακών βιβλιοθηκών παραμένει στάσιμο. Αντί σχολίου, που με τα όσα προηγήθηκαν περιττεύει, κλείνουμε με ένα απόσπασμα από το δεύτερο υπόμνημα του Καραθεοδωρή το 1930: «Μια εξυγίανσις του Πανεπιστημίου ουδέποτε θα είναι δυνατή, αν δεν αποφασίση η πολιτεία να διαθέση τα απολύτως αναγκαία μέσα διά την λειτουργίαν του ιδρύματος».

Πηγή: ΕΛΕΥΘΕΡΟΣ ΤΥΠΟΣ

Δεν υπάρχουν σχόλια: