Κυριακή, 24 Φεβρουαρίου 2008

Η γνώση έμεινε στο ράφι

Δημοτική Βιβλιοθήκη Αθήνας Θλίψη μας προκάλεσε το αφιέρωμα του ΕΤ του Σαββάτου 23-2-08 στη Δημοτική Βιβλιοθήκη Αθήνας: Μόνο 13.000 άτομα την επισκέφθηκαν την περασμένη χρονιά! Σε ένα δήμο με 745.514 κατοίκους (απογραφή 2001)! Όταν ο Δήμαρχος Αθηναίων είχε πει: "Δεν έχω πολλά να πω, Έχω πολλά να κάνω" δε θα είχε συμπεριλάβει, τουλάχιστον αρχικά, στα σχέδια του και τη Βιβλιοθήκη. Ποτέ όμως δεν είναι αργά, έτσι δεν είναι;

Της ΣΤΕΛΛΑΣ ΧΑΡΑΜΗ

Δημοτική Βιβλιοθήκη Αθήνας: Η μη ψηφιοποίηση του υλικού της, σε συνδυασμό με το ωράριο λειτουργίας της, έχει αποτέλεσμα το μειωμένο ενδιαφέρον του κοινού.

Σάββατο, 23.02.08

Οταν ο Χόρχε Λουίς Μπόρχες ρωτήθηκε για το πώς φαντάζεται τον Παράδεισο, απάντησε «σαν μια τεράστια βιβλιοθήκη». Σε μια πιο ρεαλιστική βάση από την ουτοπία του Αργεντινού συγγραφέα, η βιβλιοθήκη ταυτίζεται με τις αξίες μιας πύλης στη γνώση, ενός συμβόλου πολιτιστικής ανάπτυξης της τοπικής κοινωνίας. Πόσω μάλλον όταν πρόκειται για μια δημοτική βιβλιοθήκη.

Η Κεντρική Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων έχει να επιδείξει -στην οδό Δομοκού στο σταθμό Λαρίσης όπου στεγάζεται- μια συλλογή 55.000 τίτλων, αρχείο εφημερίδων, περιοδικών και ΦΕΚ από το 19ο αιώνα, ενότητα αφιερωμένη στην πρωτεύουσα και σπάνιες εκδόσεις. Παρά το πλούσιο υλικό και τη λειτουργία της ως δανειστικής βιβλιοθήκης και αναγνωστηρίου, η προσέλευση του κοινού είναι χαμηλή - 13.000 άτομα μέσα στο 2007 συμπεριλαμβανομένων και των επισκέψεων σχολείων. «Οι Αθηναίοι δεν έχουν την κουλτούρα της ανάγνωσης σε δημόσιους χώρους. Ακριβώς γι’ αυτό η δημοτική βιβλιοθήκη πρέπει να είναι ένα ζωντανό μουσείο, όχι να αντιμετωπίζει το βιβλίο ως έκθεμα», λέει ο συγγραφέας κ. Μένης Κουμανταρέας για να συμφωνήσει με τον Κάρλος Μαρία Ντομίνγκες, ο οποίος στο βιβλίο του «Χάρτινο σπίτι» στηλιτεύει τη διάθεση των ανθρώπων να εκθέτουν τις βιβλιοθήκες «σαν ανοιχτό εγκέφαλο».

Ο μουσειακός χαρακτήρας που έχει αποδοθεί στη βιβλιοθήκη σε συνδυασμό με το ωράριο λειτουργίας της (καθημερινά έως τις 17.00) είναι χαρακτηριστικά που, κατά τον επίκουρο καθηγητή στο Τμήμα Επικοινωνίας, Μέσων και Πολιτισμού του Παντείου Πανεπιστημίου, κ. Κωστή Δάλλα, δεν συνιστούν μια δραστήρια βιβλιοθήκη. «Η δημοτική βιβλιοθήκη πρέπει να είναι σημείο αναφοράς στο κέντρο της πόλης, χώρος ανοιχτός στο κοινό, προσπελάσιμος και ζωντανός», εξηγεί. Πλήρης και ανανεούμενη συλλογή που απαρτίζεται από βιβλία, περιοδικά, μουσική, βίντεο, ψηφιακές εκδόσεις, αναγνώστες που έχουν φυσική πρόσβαση στο έντυπο υλικό, οικεία αναγνωστήρια, δραστηριότητες διά βίου μάθησης, βιβλιοθηκάριοι που καθοδηγούν τους επισκέπτες, υποδομή ψηφιακής πρόσβασης είναι μερικοί από τους όρους που προτείνει ο κ. Δάλλας για τη δημιουργία της ιδανικής δημοτικής βιβλιοθήκης. «Οταν μια λαϊκή βιβλιοθήκη λειτουργεί όπως πρέπει, γίνεται εστία πνευματικής ζωής μιας πόλης. Το γνωρίζουμε όχι μόνο από παραδείγματα βέλτιστης πρακτικής σε πόλεις του εξωτερικού αλλά και από την επιτυχία βιβλιοθηκών της ελληνικής περιφέρειας, όπως η Δημόσια Βιβλιοθήκη της Βέροιας». Εκτός από τον κακό της εαυτό, η Βιβλιοθήκη του Δήμου Αθηναίων έχει να αντιμετωπίσει την ευκολία προσπέλασης στην πληροφορία, ίδιον της ψηφιακής εποχής. Μέσω του προγράμματος ΑΒΕΚΤ του Εθνικού Κέντρου Τεκμηρίωσης, έχει επιτύχει -όπως μας πληροφορεί η προϊσταμένη της βιβλιοθήκης, κ. Ουρανία Μελιανού- την πλήρη καταλογογράφηση 15.000 από τα 55.000 βιβλία που διαθέτει. Ο πειρασμός για την ψηφιοποίηση του υλικού της είναι μεγάλος αλλά ο δρόμος έως εκεί φαντάζει μακρινός. «Η ραγδαία ανάπτυξη του ψηφιακού περιεχομένου στο Διαδίκτυο δίνει την εντύπωση ότι ο θεσμός της βιβλιοθήκης περιθωριοποιείται. Η εντύπωση αυτή είναι εσφαλμένη. Το νέο ψηφιακό περιβάλλον χρειάζεται τις δεξιότητες, την εμπειρία και τη γνώση των βιβλιοθηκών για να διασφαλιστούν η ποιότητα, η αξιοπιστία και η δυνατότητα ανάκτησης και αξιοποίησης του ψηφιακού υλικού», σημειώνει ο κ. Δάλλας, αναγνωρίζοντας ότι οι σύγχρονες τεχνολογίες θέτουν τις βιβλιοθήκες αντιμέτωπες με νέες προκλήσεις και βάζουν τα θεμέλια για ένα νέο, υβριδικό πρότυπο.

Πιστός στην έντυπη μελωδία των λέξεων, ο κ. Κουμανταρέας θεωρεί πως το βιβλίο πρέπει να είναι το βασικό εργαλείο και το ψηφιακό τεκμήριο η γέφυρα με το πρωτότυπο κείμενο. «Ας μη βλέπουμε τη βιβλιοθήκη ως αντίλογο στην ψηφιακότητα της εποχής αλλά σαν δύο πράγματα που πρέπει να παντρέψουμε», συνηγορεί ο καθηγητής του Πανεπιστημίου Κρήτης κ. Βασίλης Πεσματζόγλου.
Στα 172 χρόνια λειτουργίας της, η βιβλιοθήκη ανανεώνει το πνευματικό της κεφάλαιο, παρά τα φτωχά κονδύλια που διατίθενται για το σκοπό αυτό. Κι αν οι βιβλιοθήκες είναι η μνήμη της ανθρωπότητας, η δημοτική βιβλιοθήκη θα μπορούσε να συνοψίζει τη μνήμη της πόλης. Ενας από το πλήθος λόγων για τους οποίους η πόλη έχει την ανάγκη κεντρικής βιβλιοθήκης.

Με σημαντικότερο, όπως επισημαίνει ο κ. Δάλλας, ότι η «η Αθήνα χρειάζεται ορόσημα για τη λειτουργία του δημόσιου χώρου, για την προστασία της ανοιχτής, ελεύθερης πρόσβασης των πολιτών στην πληροφόρηση και τη γνώση».

Ξεφυλλίζοντας την πορεία της από το 1836

Ιδρυτής της δημοτικής βιβλιοθήκης είναι ο πρώτος δήμαρχος Αθηναίων, Ανάργυρος Πετράκης, εν έτει 1836. Τα οικονομικά του δήμου δεν μπορούν να ανταποκριθούν στην αγορά μιας ικανής συλλογής και ο Πετράκης απευθύνει έκκληση σε ομογενείς. Τα περισσότερα συγγράμματα που αποστέλλονται ανήκουν στο λόγιο Αγαθόφρονα Νικολόπουλο. Χρειάστηκε να περάσουν 100 χρόνια από την ίδρυσή της, ώστε η βιβλιοθήκη να αποδοθεί στο κοινό.

Την ίδια περίοδο, ο διοικητής Πρωτευούσης Κώστας Κοτζιάς αγοράζει τη συλλογή του ακαδημαϊκού Αγγελου Βλάχου, η οποία αποτέλεσε τον πυρήνα της. Στην οργάνωσή της συμβάλλουν οι δωρεές των Χαριτάκη, Καμπούρογλου, Τσιριμώκου.

Στην ανέκδοτη εργασία του σημερινού αντιδημάρχου κ. Ελευθέριου Σκιαδά σημειώνεται ότι η «προίκα» της βιβλιοθήκης μεταπολεμικά υπολογίζεται στα 20.000 βιβλία, όγκος που διπλασιάζεται ως τη δεκαετία του ’70. Το 1986 επιχειρείται η αναμόρφωση της βιβλιοθήκης και στεγάζεται στο Δημαρχιακό Μέγαρο. Η σταδιακή αποδιοργάνωσή της ξεκινά το 1994, οπότε διακόπτεται η συλλογή βιβλίων, το προσωπικό μειώνεται και το 1999 κρίνεται απαραίτητη η μεταφορά της, καθώς τίθεται θέμα στατικότητας του κτιρίου, λόγω του σεισμού της Πάρνηθας. Αν και στο τραπέζι πέφτουν προτάσεις για εγκατάστασή της στο Γκάζι, το 2002 η δημοτική βιβλιοθήκη στεγάζεται στο κτίριο του παλιού Δημοτικού Βρεφοκομείου. Η παλαιότητά του, ωστόσο, δεν επέτρεψε τις αναγκαίες για τη λειτουργία της βιβλιοθήκης τροποποιήσεις.

Τι λένε οι πολίτες

«Ανακάλυψα τη δημοτική βιβλιοθήκη πριν από τρία χρόνια. Εως τότε, με εξυπηρετούσε η Βιβλιοθήκη Μπενάκη στο Καπνεργοστάσιο. Αυτή τη στιγμή ετοιμάζω το διδακτορικό μου και συγκεντρώνω στοιχεία από παλιές εφημερίδες. Δυστυχώς, όσες φορές έχω έρθει, βλέπω πολύ λίγο κόσμο. Θεωρώ ότι οι περισσότεροι δημότες της Αθήνας αγνοούν την ύπαρξή της».

Μαρί, Ερευνήτρια

Είμαι μηχανολόγος επί πτυχίω και έρχομαι εδώ αφενός για να διαβάσω, γιατί είναι πολύ ήσυχα, και αφετέρου γιατί έχω πρόσβαση σε υλικό χρήσιμο για τα μαθήματά μου. Συνήθως το αναγνωστήριο δεν έχει πολλούς επισκέπτες. Νομίζω ότι αν η βιβλιοθήκη βρισκόταν στο κέντρο ή κοντά σε σχολές, θα είχε περισσότερη ζωή».

Σπύρος Τουγιας φοιτητής

Τα σχέδια του δήμου

Ως μέτρο για την αντιμετώπιση της χαμηλής επισκεψιμότητας της Κεντρικής Βιβλιοθήκης, η πρόεδρος του Πολιτιστικού Οργανισμού του Δήμου Αθηναίων, κ. Σοφία Δασκαλάκη, προτείνει την επέκταση του ωραρίου καθημερινά έως τις 18.00 αλλά και τα πρωινά του Σαββάτου. Τα προβλήματα, τα οποία ενδεχομένως προκαλεί στην προσέλευση του κοινού η αλλαγή του τοπίου μόλις νυχτώνει στα πέριξ του σταθμού Λαρίσης, δεν δικαιολογούν, κατά την κ. Δασκαλάκη, τη μεταφορά της βιβλιοθήκης. «Δεν τίθεται θέμα μετακόμισης. Καλύτερα να μιλήσουμε συνολικά για τη φύλαξη της Αθήνας», τονίζει. Πρόσφατα ο δήμαρχος Αθηναίων κ. Νικήτας Κακλαμάνης εξήγγειλε τη δημιουργία ηλεκτρονικής βιβλιοθήκης στο Μεταξουργείο, η οποία θα αποτελέσει την ψηφιακή ομπρέλα για το ιστορικό αρχείο και τη δημοτική βιβλιοθήκη της πόλης, ενώ θα εμπλουτιστεί σημαντικά μέσα από τη συνεργασία με μεγάλες βιβλιοθήκες της χώρας και του εξωτερικού.

Πώς μπορεί να «ξαναζωντανέψει» η Δημοτική Βιβλιοθήκη της Αθήνας; 

Πηγή: http://www.e-tipos.com/newsitem?id=26830

Σχετικές συνδέσεις:

1 σχόλιο:

librarian είπε...

Μια δανειστική βιβλιοθήκη για τους δημότες Αθηνών δεν είναι απλά χρήσιμη είναι ζωτικής σημασίας. Πρέπει αφενός να βελτιωθούν οι υπηρεσίες της εν λόγω βιβλιοθήκης και αφετέρου να γνωστοποιηθεί στους δημότες μέσω μιας σειράς εκδηλώσεων που θα διαφημιστούν και θα ακουστούν σε ολόκληρη την πόλη. Οι Αθηναίοι αγαπούν το βιβλίο και διαβάζουν πολύ περισσότερο από όσο πιστεύουμε. Μια ενθάρρυνση είναι αρκετή για να το αποδείξει αυτό. Και η καλή λειτουργία μιας δημοτικής βιβλιοθήκης είναι κάτι παραπάνω από απλή ενθάρρυνση.