Πέμπτη, 22 Νοεμβρίου 2007

Βιβλιογραφικές εγγραφές, γραμματική στίξη, Η/Υ & Γενικές Παρατηρήσεις

Για την ορθή καταλογογράφηση είναι απαραίτητη μια βασική γνώση και εφαρμογή κανόνων ηλεκτρονικής καταχώρισης δεδομένων και γραφής. Θα θέλαμε να επιστήσουμε την ιδιαίτερη προσοχή των καταλογογράφων σ' αυτό το θέμα, γιατί έχει πολύ μεγάλη σημασία όχι μόνο για την ομοιομορφία, την αρτιότητα και ορθότητα, τη δυνατότητα ακριβούς αναζήτησης και ανάκτησης των εγγραφών, αλλά και για την αποτελεσματική διαχείριση τους κατά την ανταλλαγή δεδομένων. Με μια γρήγορη αναζήτηση π.χ. στην "Αργώ" θα δείτε ότι το πρόβλημα είναι μεγαλύτερο από ότι μπορείτε να φανταστείτε.

  • Η στίξη των ISBDs προβλέπεται από το ΑΒΕΚΤ 5.x και σύμφωνα με to UNIMARC καταχωρείται αυτόματα μόνο στα πεδία του τμήματος 2ΧΧ, και δε χρειάζεται να πληκτρολογείται από τον καταλογογράφο.

  • Μη καταχωρίζετε στα πεδία και υποπεδία σημειώσεων 3XX, καθώς και στο 911$_l-Γενικές σημειώσεις που είναι αναγνώσιμα από το κοινό, serial numbers, key numbers λογισμικών! Είναι πληροφορίες που δε δημοσιεύονται, και αν κρίνεται παρόλαυτα απαραίτητη η καταχώρισή τους, θα πρέπει να καταχωρούνται στο 911_$m-Σημειώσεις που δεν είναι αναγνώσιμες από το κοινό.
  • Αποφεύγουμε να κόβουμε τις λέξεις στην μέση, κατά την καταχώριση δεδομένων στα πεδία του UNIMARC (συλλαβισμός)

Σε κείμενα και δεδομένα για ηλεκτρονική επεξεργασία χρειάζεται αρκετή προσοχή, αφού όλοι οι χαρακτήρες, ακόμα και το κενό, έχουν την ίδια αξία και δυνατότητα επεξεργασίας. Γι αυτό:


  • Δεν καταλογογραφούμε με κεφαλαία γράμματα, αλλά με πεζά. Διατηρούμε τα κεφαλαία όπου προβλέπεται από τους κανόνες (γραμματικούς και βιβλιοθηκονομικούς).
  • Προσέχουμε να μην είναι οι λέξεις κολλημένες μεταξύ τους π.χ. ΚώδικαςDa Vinci

  • Προσέχουμε να μη δημιουργούνται κενά διαστήματα περισσότερα του ενός, μεταξύ των λέξεων π.χ. "Τραγωδίες του Ευριπίδη"

  • Προσέχουμε στην έγκαιρη επιλογή του ορθού πληκτρολογίου (λατινικό ή ελληνικό), για την αποφυγή μικτής, ουσιαστικά, γραφής της λέξης που οπτικά δείχνει ορθή π.χ. άλλο "Αlpha" (το αρχικό "Α" είναι ελληνικό), και άλλο το "Alpha" (το αρχικό "Α" είναι λατινικό). Σ' αυτές της περιπτώσεις υπάρχει πρόβλημα στην αναζήτηση, στην ταξιθέτηση και στην ηλεκτρονική επεξεργασία.

  • Χρειάζεται ιδιαίτερη προσοχή στο να μην εμφανίζονται λέξεις που τονίζονται ως άτονες (απαντάται πολύ συχνά στις λέξεις που αρχίζουν με τονούμενο κεφαλαίο φωνήεν) π.χ.
    Λάθος: "Αγγελος", "Ανθρωποι και άραχνες"

  • Να μην εισάγεται ο τόνος ανεξάρτητα (πρόσθετος) πριν ή μετά το τονούμενο γράμμα λέξης π.χ.
    Λάθος: "'Αλλος" - το σωστό είναι "Άλλος"
    Λάθος: "΄Η πώς κατασκευάζεται η γυναίκα" - το σωστό είναι "Ή πώς κατασκευάζεται η γυναίκα"

  • ΠΟΤΕ δεν αφήνουμε κενό μετά το τέλος μιας λέξης και το σημείο στίξης που την συνοδεύει. Το κόμμα πρέπει να είναι «κολλημένο» με τη λέξη που προηγείται. Το κενό ακολουθεί. Το ίδιο ισχύει και με τις τελείες, τις άνω-κάτω τελείες, τις παρενθέσεις, το θαυμαστικό, το ερωτηματικό και τα εισαγωγικά.

  • ΠΟΤΕ δεν αφήνουμε κενό μετά το άνοιγμα παρένθεσης, εισαγωγικών, αγκύλης ή άγκιστρου, αλλά και ΠΟΤΕ δεν αφήνουμε κενό πριν το κλείσιμο τους. Το κείμενο που παραθέτουμε πρέπει να “ακουμπάει” και στις δύο πλευρές (άνοιγμα και κλείσιμο) του παρενθετικού σημείου στίξης.

  • Στη διαχωριστική παύλα πρέπει να υπάρχει κενό πριν και μετά, αλλά όχι στην ενωτική

  • Τα «σωστά» (ελληνικά) εισαγωγικά μπαίνουν κρατώντας πατημένο το πλήκτρο Shift και πατώντας το πλήκτρο που βρίσκεται αριστερά του Enter. Στο παράδειγμα "Ο άνθρωπος – κλειδί" είναι ΛΑΘΟΣ (αυτά τα εισαγωγικά μπαίνουν στα αγγλικά κείμενα - στο παράδειγμα αυτό το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι ελληνικό) (η πληροφορία αυτή είναι μια γενική πληροφορία ηλεκτρονική γραφής, αφού ουσιαστικά δεν επηρεάζει την εισαγωγή δεδομένων στο ΑΒΕΚΤ 5.5, αφού τα εισαγωγικά καταχωρούνται με τη λατινική εκδοχή "", ανεξάρτητα από την επιλογή πληκτρολογίου)

  • Για να βάλουμε διαλυτικά (ϊ, ϋ) πατάμε ταυτόχρονα τα πλήκτρα shift και το πλήκτρο που βάζει τον τόνο και μετά το φωνήεν στο οποίο θέλουμε να βάλουμε διαλυτικά (το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι ελληνικό)

  • Για να βάλουμε τόνο με διαλυτικά στα γράμματα ιώτα και ύψιλον (ΐ, ΰ) πατάμε (Ctrl+Alt+τόνος) ή (Shift+W) και μετά το ιώτα ή το ύψιλον (το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι ελληνικό)

  • Για να βάλουμε στο κείμενό μας άνω τελεία (·) πληκτρολογούμε Alt + 0183. [Δηλαδή, με πατημένο το αριστερό πλήκτρο Alt, πατάμε στα αριθμητικά πλήκτρα που βρίσκονται δεξιά τον αριθμό 0183 – δηλαδή στο Numeric Keypad (έχει "πατηθεί" ήδη το NumLock), όχι στα αριθμητικά πλήκτρα που βρίσκονται πάνω από τα γράμματα]. (το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι ελληνικό)
  • Για να κλείσουμε μια πρότασή μας σε «κεραίες» ([–] κεραία (δηλ. παύλα μεγαλύτερη από το ενωτικό [-]) ή για να δηλώσουμε αντιδιαστολή με κεραία, πληκτρολογούμε Alt + 0150 στο Numeric Keypad. (το πληκτρολόγιο πρέπει να είναι αγγλικό και να έχει ενεργοποιηθεί το Numeric Keypad)
* Τα παραπάνω έχουν δημοσιευτεί και στο 5ο τεύχος «Οι Δημόσιες Βιβλιοθήκες ... Κινούνται» του ΕΚΤ. Εδώ έχουν προστεθεί και κάποιες πρόσθετες παρατηρήσεις

Δεν υπάρχουν σχόλια: